Estağfirullah Demek Yeterli midir? Analitik ve Duygusal Bir Bakış
İçimdeki Mühendis: "Basit bir Kelime, Karmaşık Bir Sorun"
Konya’nın geniş caddelerinde yürürken bazen kafamda bir tartışma başlar. Bir mühendis olarak dünyayı çözmeye çalışmak, her şeyin mantıklı ve ölçülebilir olmasını istemek, insanın içindeki bu analitik tarafı sürekli uyarır. Bir gün, etrafımda “Estağfirullah” diyenleri duydum, içimdeki mühendis hemen şöyle düşünmeye başladı: “Bu kelime bir tür sosyal normdan mı ibaret? Yoksa gerçekten bir anlamı var mı? İnsanlar neden bu kadar yaygın kullanıyor? Bir kelime ile bir insanın düşüncelerini ya da niyetini doğru bir şekilde anlamak mümkün mü?”
Estağfirullah demek, İslam kültüründe bir tevazu, bir kendini küçültme ifadesi olarak bilinse de, kelimenin aslında ne kadar derin anlamlar taşıyıp taşımadığına dair farklı yorumlar yapılabilir. Bu kelimenin kullanım amacını anlamaya çalışırken, aklımda bir dizi soru oluştu. Çünkü bir mühendis olarak ben, her şeyin net olması gerektiğini savunurum. Eğer bir şeyin anlamını arıyorsak, bunun veri ve mantıkla açıklanabilir olması gerekir.
Şimdi, bu noktada içimdeki mühendis hemen devreye giriyor ve şu şekilde düşünüyor: “Estağfirullah demek yeterli mi? Bir insan sadece kelimelerle kendini ifade edebilir mi? Gerçekten bu kadar basit bir kelime, bir insanın niyetini ve içsel durumunu tam anlamıyla yansıtabilir mi?”
İçimdeki İnsan: "Kelimenin Arkasında İnsan Var"
Şimdi ise içimdeki insan tarafı devreye giriyor. O tarafım, kelimenin sadece bir araç olmadığını, her bir kelimenin arkasında duygular, samimiyet ve içsel bir niyet bulunduğunu savunuyor. Estağfirullah demek, bazen bir mütevazılığın, bazen de bir içsel pişmanlığın ifadesi olabilir. Bu kelime, sadece sosyal normları yerine getirmek için söylenen bir şey değil, insanın içindeki o derin hisleri dışarıya vurma şeklidir. İçimdeki insan, bu kadar basit bir kelimenin gücünü kabul ediyor. “Bir insan gerçekten bu kelimeyle içini dökebilir, bu kelimeyi kullanarak bir tür rahatlama sağlayabilir,” diyor.
Konya’da bir kafe sohbetinde, bir arkadaşım bana iş yerindeki başarısızlıklarından bahsediyordu. O anda, “Estağfirullah” demek, belki de gerçekten pişmanlığını dile getirme çabasıydı. Hani bazen insanlar içsel olarak kendilerini küçük görmek isterler ya, bazen de sadece birine minnet duygusunu gösterirken kullanırlar. O an arkadaşımın söyledikleri, içindeki o samimi hislerle birleşmişti. Benim için, “Estağfirullah” sadece bir kelime değil, o anki ruh halinin ve pişmanlığın bir yansımasıydı. İçimdeki insan tarafı, bunu fark etmişti.
Ama işin diğer tarafına geçmeden önce, bu kelimenin bazen yanlış anlaşıldığını da kabul etmemiz gerek. İnsanların samimiyetini sadece bir kelime üzerinden yargılamak oldukça yanıltıcı olabilir. Kimi insanlar, kelimeyi kullanırken aslında içsel bir rahatsızlık hissetmezler. İşte tam bu noktada, “Estağfirullah demek yeterli midir?” sorusu bence daha anlamlı hale geliyor. Gerçekten o kelimeyi söyleyen kişi, samimi mi yoksa sadece toplumun baskısına mı uyuyor?
Toplumsal Normlar: “Estağfirullah” ve Klasik Alçakgönüllülük
Bu soruya farklı bir perspektiften bakmak için, toplumsal normları ele alalım. İnsanların neden bu kadar sık bir şekilde “Estağfirullah” dediklerini anlamak için biraz daha toplumsal ve kültürel bir yaklaşımdan bakmak gerek. İçimdeki mühendis diyor ki, “Bu kelime, toplumun kabul ettiği bir kibarlık kuralıdır. Bu kural, bir insanın karşısındaki kişiye saygı göstermesinin, alçakgönüllü olmasının bir ifadesidir. Bu yüzden bu kelimenin arkasında bir kültürel miras yatar.”
Türk toplumunda, özellikle eski zamanlarda, alçakgönüllülük çok önemli bir erdemdi. Bir insanın kendini övmemesi, başkalarının iyiliğini ve takdirini kabul etmemesi beklenirdi. Bugün, bu tür davranışların hala büyük bir rol oynadığını gözlemleyebiliyoruz. Örneğin, bir arkadaşınız size bir iyilik yaptığında ya da övgüde bulunduğunda hemen “Estağfirullah” demek, adeta bir refleks haline gelir. Bu bir sosyal normdur. İnsanlar, kendilerini alçakgönüllü gösterme adına bu kelimeyi sıkça kullanırlar. Ama gerçekte, insanlar ne kadar alçakgönüllü olurlarsa olsunlar, kelimelerden daha fazlası gerekir.
İçimdeki mühendis yine devreye giriyor ve diyor ki: “Toplumsal normların böyle bir kalıp yaratması, kişisel duygulardan daha öte bir şeydir. Belirli bir davranış biçimi ya da kelimeyi kullandığında, toplumsal kabul sağlanmış olur. O zaman, bir kelimeyi söylemek, gerçekten ne kadar anlamlı olabilir?”
Sonuç: Estağfirullah Demek Yeterli midir?
Sonuç olarak, “Estağfirullah” demek, hem toplumsal bir normun hem de içsel bir duygunun yansıması olabilir. İçimdeki mühendis, bu kelimenin sadece kültürel bir alışkanlık olduğunu söylese de, içimdeki insan tarafı, bunun daha fazlası olduğunu hissediyor. Bir kelimeyle bir insanın içsel dünyasını tam olarak çözmek belki imkansızdır, ama kelimenin nasıl ve hangi bağlamda söylendiği önemli bir ipucu sunar.
“Estağfirullah” demek, bazen içsel bir pişmanlık, bazen de bir alçakgönüllülük ifadesi olabilir. Ama en önemlisi, bir insanın bu kelimeyi söylediğinde, aslında kendisini nasıl hissettiği ve o kelimenin ardındaki samimiyeti anlamamız gerekmektedir. Yani, “Estağfirullah demek yeterli midir?” sorusunun cevabı, bazen toplumsal normlar ve kelimenin kullanım amacına göre değişse de, gerçek cevap, her bireyin içsel dünyasında gizlidir.